Straalgrit voor iedere industriële toepassing

Welk straalgrit geeft het beste resultaat op uw werkstuk, in uw installatie? Straaltechniek International levert alle soorten straalgrit en straalmiddel, adviseert over de juiste combinatie van grit, korrelgrootte en straalproces, en test dit vooraf in ons eigen straallab.

Wat is straalgrit?

Straalgrit is hoekig, scherpkantig straalmiddel dat onder druk of met een werpwiel tegen een oppervlak wordt gestraald om te reinigen, te ontroesten, te ontlakken of op te ruwen. Door de scherpe kanten snijdt grit in het oppervlak en ontstaat een ruwheidsprofiel waar lak, poedercoating of metallisatie op hecht. In de volksmond heet dit nog vaak zandstralen, maar echt zand wordt er niet meer voor gebruikt: dat is in Nederland sinds het Zandstraalbesluit van 1957 verboden.

Het tegenovergestelde van grit is shot: ronde korrels die het oppervlak niet snijden maar verdichten. Shot gebruikt u voor een glad resultaat of voor shot peening. Op deze pagina vindt u beide, omdat de keuze tussen grit en shot de eerste stap is bij ieder straalproces.

Welk straalgrit voor welke toepassing?

De keuze hangt af van drie dingen: het materiaal van het werkstuk, het resultaat dat u wilt bereiken en de installatie waarin het grit draait. De tabel geeft de meest gebruikte combinaties. Twijfelt u? Wij testen het vooraf met uw eigen werkstukken.

Straalgrit als voorbehandeling voor coating: roestgraad en reinheidsgraad

Wordt het werkstuk na het stralen gecoat, gelakt, gepoedercoat of gemetalliseerd, dan bepaalt de voorbehandeling hoe lang de coating meegaat. Twee begrippen uit de norm ISO 8501-1 zijn daarbij leidend: de roestgraad waarin het staal binnenkomt, en de reinheidsgraad (Sa) die u na het stralen wilt bereiken. De coatingleverancier schrijft die reinheidsgraad meestal voor.

Sa 2½ is de gangbare eis voor de meeste industriële verfsystemen. Hoe zwaarder de roestgraad (C of D), hoe harder en kantiger het grit moet zijn om ook de putjes schoon te krijgen. Mineraal grit zoals korund geeft een mooi grijs, scherp profiel en komt vrijwel altijd boven Sa 2½ uit; gestraald werk kan daarna ook langer blijven staan zonder terug te lopen in reinheid. Gietijzer grit trekt juist vocht aan: werk dat ermee gestraald is, moet snel verder.

Korrelgrootte en ruwheid: het juiste ankerprofiel

Bij het stralen slaat iedere korrel een kuiltje in het oppervlak en duwt het materiaal eromheen omhoog. Zo ontstaat een patroon van pieken en dalen: het ankerprofiel. De coating moet de pieken afdekken en de dalen vullen. Steken de pieken door de laag heen, dan begint daar al snel roest. Is het profiel te ondiep, dan hecht de coating slecht en laat ze los.

Drie eigenschappen van het straalgrit bepalen het profiel:

• Korrelgrootte: een grovere korrel maakt een dieper profiel en werkt sneller; een fijnere korrel geeft een gelijkmatiger, gladder oppervlak.
• Vorm: hoekig grit maakt scherpe pieken en dalen (een echt ankerprofiel); rond shot maakt ondiepe kuiltjes, zoals op een golfbal.
• Stortgewicht en hardheid: een zware, harde korrel (steel grit, 4,5 kg/l) slaat dieper in dan een lichte (korund, 2 kg/l) bij dezelfde korrelgrootte.

De vuistregel: kies de fijnste korrel die het voorgeschreven profiel nog haalt. Grover dan nodig kost meer straalmiddel, meer verf om de diepere dalen te vullen en meer straaltijd. Het voorgeschreven profiel staat meestal in het technisch blad van de coating, uitgedrukt in µm of als fijn, medium of grof volgens ISO 8503. Korrelgroottes worden aangeduid volgens SAE J444 (steel shot en grit, bijvoorbeeld G25 of S330) of FEPA (korund, bijvoorbeeld F36). Meer over het meten van ruwheid leest u in ons artikel over ruwheid en het juiste straalmiddel.

Soorten straalgrit

Grit is hoekig. Hieronder de soorten die wij leveren, van metallisch tot mineraal.

Ronde en zachte straalmiddelen (geen grit)

Deze media zijn rond of zacht en snijden niet. U kiest ze voor een glad resultaat, voor shot peening of voor kwetsbare werkstukken. Voor shot peening gelden strengere eisen aan korrelgrootte, homogeniteit en hardheid; lees meer over shot peening media.

Straalgrit vergelijken: vorm, hardheid en hergebruik

Waarden volgens productdatasheets en vakliteratuur; het exacte aantal cycli hangt af van werkdruk, afstelling en reiniging. Metallisch grit (4,5 kg/l) slaat harder in en verwijdert dikke lagen sneller dan mineraal grit (2 kg/l), maar mineraal grit heeft per kilo veel meer korrels en straalt tot in de poriën.

Kies de fijnste korrel die het gewenste profiel nog haalt: grover dan nodig kost straalmiddel, verf en tijd. Hoe korrelgrootte en ruwheid samenhangen, leest u in ruwheid en het juiste straalmiddel.

Eenmalige straalmiddelen: smeltslak, calciumsilicaat en glasgrit

Naast herbruikbaar grit bestaan er eenmalige straalmiddelen: smeltslak, calciumsilicaat (vaak verkocht als ‘straalzand’ of ‘straalgrit’ in bouwmarkten) en gebroken glas. Ze zijn goedkoop per kilo en geschikt voor stralen in de buitenlucht, waar het straalmiddel na gebruik wordt opgeveegd en afgevoerd.

In een straalcabine of straalhal zijn ze zelden de beste keuze. Ze breken na één of enkele cycli tot stof, het verbruik per m² is hoog en ook de afvoer kost geld. Bovendien worden smeltslakken schaarser. Wie regelmatig straalt, is met herbruikbaar steel grit of korund in een installatie met straalmiddelreiniging vrijwel altijd goedkoper uit per gestraalde m², en heeft minder stof in de cabine.

Straalgrit hergebruiken: reken per m², niet per kilo

Metallisch grit gaat honderden tot duizenden cycli mee, mineraal grit tientallen, mits het na iedere cyclus wordt gereinigd. Stof, verfresten en gebroken korrels moeten eruit, anders daalt de straalsnelheid en stijgt de stofproductie.

De prijs per kilo zegt daarom weinig. Wat telt is hoeveel grit u per gestraalde vierkante meter verbruikt. Ter indicatie voor recyclebaar grit in een straalcabine:

Garnet is per kilo goedkoop, maar u verbruikt er per m² zes keer zoveel van als van steel grit. Bij mineraal grit verdubbelt het verbruik bovendien tussen 4 en 6 bar werkdruk. In de praktijk staan straaldruk en straalmiddelkraan vaak te hoog afgesteld; ook dat meten wij als we uw werkstukken proef stralen.

Het grit zelf is maar een deel van de kosten per m². Ook de straalsnelheid, de slijtage van de machine en de afvoer van gebruikt grit tellen mee. Zo is RVS grit per kilo duur, maar kan het per saldo voordelig uitvallen: het gaat lang mee en machineonderdelen slijten minder.

Wij bouwen de installaties die hergebruik mogelijk maken: de straalmiddelreiniger in de straalcabine, de straalmiddel-herwininstallatie voor grote straalhallen en de vacuüm-opzuiginstallatie voor stralen op locatie. Ook de afvoer van gebruikt straalgrit verzorgen wij.

Werkdruk, luchtverbruik en straalpijp

Hetzelfde straalgrit kan in de ene installatie veel zuiniger werken dan in de andere. Drie instellingen maken het verschil:

• Werkdruk: bij mineraal grit verdubbelt het verbruik ongeveer tussen 4 en 6 bar. Een hogere druk is dus niet automatisch sneller of goedkoper.
• Straalmiddelkraan: staat die te ver open, dan gaat er meer grit door de straalpijp dan nodig, zonder dat het resultaat beter wordt.
• Straalpijp: de diameter bepaalt hoeveel lucht en straalmiddel er doorheen gaat, en dus hoe groot de compressor moet zijn. Een versleten straalpijp wordt wijder en verbruikt ongemerkt meer lucht en grit.

In de praktijk zien we vaak dat straaldruk en straalmiddelkraan te hoog staan afgesteld. De ruwheid wordt dan hoger dan nodig, met meer verbruik van grit én verf als gevolg. Wij leveren de complete persluchtketen: Straalmeester straalketels, compressoren en persluchtconditionering, straalpijpen en slangen, en stellen de installatie samen met u af.

Stof, afzuiging en reiniging van straalgrit

Stof ontstaat doordat korrels breken. Harde, taaie media zoals steel grit, RVS shot en keramische parels breken weinig; mineraal grit breekt sneller en geeft meer stof. Korrels kleiner dan circa 0,2 mm doen bij het stralen niets meer en geven alleen overlast: slecht zicht, een vuiler werkstuk en een lagere straalsnelheid.

Daarom hoort bij herbruikbaar straalgrit altijd een goede afzuiging en reiniging. De straalmiddelreiniger scheidt stof, verfresten en te kleine korrels van het bruikbare grit, de ontstoffingsinstallatie vangt het stof op en houdt de lucht in de cabine helder. Met minder stof gaan ook de filterpatronen langer mee. Stralen met kwartszand is streng verboden (Zandstraalbesluit, 1957): het fijne stof dringt diep in de longen door en veroorzaakt silicose (stoflongen).

Testen in ons eigen straallab

We hebben een volledig ingerichte teststraalruimte met laboratorium. Op basis van proeven met uw eigen werkstukken adviseren wij welke soort straalgrit, korrelgrootte en straalproces het beste resultaat geven. Wij meten de ruwheid, beoordelen de kwaliteit van het grit en de instellingen van de machine, en vergelijken het resultaat met de gewenste reinheidsgraad volgens ISO 8501-1 (bijvoorbeeld Sa 2½). U ontvangt een laboratoriumrapport met concrete aanbevelingen, inclusief het verwachte verbruik per m².

Veelgestelde vragen over straalgrit